De Schijf van Vijf kent bijna iedereen nog van school. Maar wat staat er nu eigenlijk in, en hoe gebruik je hem als je liever kookt zonder pakjes en zakjes? In dit artikel leg ik uit hoe de Schijf van Vijf in elkaar zit en hoe ik hem zelf in mijn keuken toepas.
Wat is de Schijf van Vijf?
De Schijf van Vijf is een hulpmiddel van het Voedingscentrum. Hij laat zien welke producten je elke dag nodig hebt om gezond te eten. Het advies is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en houdt ook rekening met de aarde: meer plantaardig eten en zo weinig mogelijk weggooien horen er tegenwoordig ook bij.
Een product staat in de Schijf van Vijf als het bijdraagt aan een gezond eetpatroon. Producten met veel zout, suiker of verzadigd vet, of juist weinig vezels, vallen erbuiten. Die mag je best eten, maar dan als uitzondering en niet als basis.
De vijf vakken van de Schijf van Vijf
1. Groente en fruit
Het advies is ongeveer 250 gram groente en 2 stuks fruit per dag. Vers, uit de diepvries, uit blik of uit pot: het telt allemaal mee. Groente en fruit van het seizoen zijn vaak lekkerder en goedkoper, en beter voor het klimaat.
2. Brood, graanproducten en aardappelen
Hier gaat het om volkoren: volkorenbrood, havermout, volkorenpasta, zilvervliesrijst en aardappelen. Volkoren geeft vezels, en die heb je nodig voor een goede spijsvertering en een verzadigd gevoel.
3. Zuivel, noten, vis, peulvruchten, vlees en ei
Dit vak levert vooral eiwitten. Het advies is om af te wisselen tussen dierlijk en plantaardig: melk, yoghurt en kaas, een handje ongezouten noten per dag, één keer per week vis, en regelmatig peulvruchten zoals bonen, linzen en kikkererwten. Vlees mag, maar met mate.
4. Smeer- en kookvetten
Kies voor zachte of vloeibare vetten, zoals halvarine, vloeibaar bak- en braadvet en oliën als olijfolie of zonnebloemolie. Daar zitten goede vetten en vitamine A en D in. Harde boter en roomboter vallen buiten de schijf.
5. Dranken
Kraanwater, thee en koffie zonder suiker. Kraanwater is gezond, goedkoop en het makkelijkst voor het milieu. Frisdrank en sap met suiker horen er niet bij.
Koken zonder pakjes past goed bij de Schijf van Vijf
Veel pakjes en zakjes voor nasi, chili of saus bevatten veel zout, en vaak ook suiker en smaakversterkers. Daardoor vallen ze buiten de Schijf van Vijf, ook al is de groente die je erbij doet hartstikke gezond. Mijn oplossing is simpel: ik meng mijn kruiden zelf. Dan bepaal ik zelf hoeveel zout erin gaat, en weet ik precies wat erin zit.
Een paar voorbeelden van hier op de site:
Eerlijk is eerlijk: ik heb één kant-en-klare mix in de kast staan, de kipkruiden traditioneel van Verstegen. Voor de rest maak ik alles zelf.
Mijn tips om met de Schijf van Vijf te beginnen
- Begin met groente. Maak de groente het grootste deel van je bord, en vul daarna aan.
- Kies één ding tegelijk. Bijvoorbeeld deze week zilvervliesrijst in plaats van witte rijst.
- Kook met peulvruchten. Bonen in de chili of linzen in de soep zijn goedkoop en vullend.
- Maak je eigen kruidenmix en gebruik minder zout.
- Lees het etiket. Kijk vooral naar zout, suiker en verzadigd vet.
- Gooi minder weg. Kook restjes om tot soep of vries ze in.
Veelgestelde vragen over de Schijf van Vijf
Mag ik nog iets eten dat niet in de Schijf van Vijf staat?
Ja. De schijf is een basis, geen verbod. Een koekje of een stukje zelfgebakken appelcake past prima, zolang de basis van je eten uit de schijf komt.
Waar vind ik hoeveel ik per dag nodig heb?
Op de site van het Voedingscentrum kun je de Schijf van Vijf invullen voor jouw leeftijd en situatie. Dan zie je precies welke hoeveelheden voor jou gelden.
Bron: Voedingscentrum, Gezond eten met de Schijf van Vijf. Dit artikel is in mijn eigen woorden geschreven en is geen persoonlijk dieetadvies.
Cisca
