Coeliakie en glutenintolerantie worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze betekenen niet hetzelfde. Ook gluten zelf zorgt voor verwarring: het is een eiwit, geen ziekte. Hieronder leg ik kort uit wat het verschil is tussen gluten, coeliakie, tarwe-allergie en glutengevoeligheid.
Wat is gluten?
Gluten is een eiwitmengsel dat van nature in sommige granen zit. Het geeft deeg zijn elasticiteit en brood zijn structuur. Je vindt gluten in tarwe (ook spelt en khorasantarwe, bekend als kamut), rogge en gerst. Haver bevat van zichzelf geen gluten, maar raakt in de praktijk vaak besmet met andere granen.
Coeliakie: een auto-immuunziekte
Bij coeliakie valt het afweersysteem de eigen darmcellen aan zodra iemand gluten eet. Dat is dus geen allergie, maar een auto-immuunziekte. Ongeveer 1 op de 100 mensen in Nederland heeft coeliakie. Bij ouders, broers en zussen van iemand met coeliakie is dat ongeveer 1 op de 10.
De klachten verschillen sterk. Denk aan buikpijn, diarree, verstopping, een opgeblazen gevoel, gewichtsverlies, vermoeidheid of bloedarmoede. Sommige mensen hebben geen klachten. Een arts stelt coeliakie vast met bloedonderzoek en vaak ook met een kijkonderzoek van de dunne darm, waarbij kleine stukjes weefsel worden genomen. De behandeling is een strikt glutenvrij dieet, een leven lang.
Tarwe-allergie: een allergische reactie
Een tarwe-allergie bestaat ook, en het is iets anders dan coeliakie. Bij een allergie reageert het lichaam allergisch op tarwe, zoals dat ook bij andere voedselallergieën kan. De klachten verschillen per persoon, bijvoorbeeld vlekjes of jeuk op de huid of darmklachten. Heb je het vermoeden dat je allergisch bent voor tarwe, dan kan je huisarts of een allergoloog dat onderzoeken. Het verschil met coeliakie: coeliakie is geen allergie, maar een auto-immuunziekte waarbij het lichaam de eigen darmcellen aanvalt.
Glutenintolerantie of glutengevoeligheid
Sommige mensen krijgen klachten na het eten van gluten, terwijl er geen coeliakie en geen allergie is vastgesteld. Dat heet glutengevoeligheid, in het Engels non-coeliac gluten sensitivity. Het gaat vooral om darmklachten zoals buikpijn, winderigheid en diarree of verstopping, en soms om vermoeidheid. Het is geen auto-immuunziekte. Wat de klachten precies veroorzaakt, is nog niet duidelijk, en vaststellen is lastig. Mensen met glutengevoeligheid lijken baat te hebben bij een glutenvrij dieet.
Het woord glutenintolerantie zorgt voor extra verwarring. Vroeger werd het ook gebruikt voor coeliakie, terwijl dat een auto-immuunziekte is en geen intolerantie. Zeg daarom liever precies wat je hebt: coeliakie, een tarwe-allergie of glutengevoeligheid.
De verschillen op een rij
| Aandoening | Wat gebeurt er? | Hoe wordt het vastgesteld? |
|---|---|---|
| Coeliakie | Auto-immuunziekte: het afweersysteem tast de darmcellen aan. | Bloedonderzoek en vaak een kijkonderzoek van de dunne darm. |
| Tarwe-allergie | Allergische reactie op tarwe. | Via de huisarts of een allergoloog. |
| Glutengevoeligheid | Klachten na gluten, zonder coeliakie of allergie. De oorzaak is nog onduidelijk. | Lastig, na onderzoek door een arts. |
Stop niet zelf met gluten
Heb je buikklachten, vermoeidheid of andere klachten die bij coeliakie kunnen passen? Ga dan naar je huisarts, en blijf gluten eten tot het onderzoek klaar is. Als je al zonder gluten eet, kan de uitslag niet betrouwbaar zijn. Soms vraagt de arts je tijdelijk weer gluten te eten. Heeft iemand in je gezin coeliakie, dan is het verstandig om met je huisarts te praten over onderzoek.
Dit artikel is algemene informatie en geen medisch advies. Bij klachten of vragen over je gezondheid ga je naar je huisarts.
Glutenvrij koken en bakken
Heb je een glutenvrij dieet nodig, dan helpt zelf koken. Je weet dan precies wat erin zit. Op deze site vind je glutenvrije recepten zoals glutenvrije kruidnoten en glutenvrije brownies. Bekijk hieronder meer recepten en kooktips.
Bronnen: Thuisarts: coeliakie en Voedingscentrum: gluten en het glutenvrij dieet.
